|
Z danych
statystycznych wynika, że w 2000 r. produkcja światowa
materiałów kamiennych w 36% była skierowana na wykonanie
posadzek, a na okładziny pionowe zewnętrzne zaledwie w 9%.
Produkcja płyt posadzkowych została zwiększona głównie przez
zastosowanie automatycznych linii technologicznych opartych
na wielostopniowych piłach tarczowych umożliwiających cięcie
bloków nieforemnych będących często odpadem produkcyjnym,
dającym w efekcie wartościowy produkt o konkurencyjnych
cenach.Istotnym czynnikiem, który przyczynił się do rozwoju
produkcji płyt posadzkowych, było znormalizowanie ich
wymiarów, co dało możliwość dużych dostaw w krótkich
terminach. W tej sytuacji przemysł marmurowy jest w stanie
zaoferować duży wybór materiałów i formatów płyt, a także
odpowiednie ceny, które praktycznie umożliwiają osiągnięcie
kompromisu między życzeniem a możliwościami finansowymi i to
zawsze przy uwzględnieniu podwójnego celu tj. właściwej
funkcjonalności i estetyki. Niewątpliwie największe
doświadczenia w rozwoju produkcji płyt oraz wykonaniu
posadzek kamiennych posiada włoski przemysł marmurowy. Z
tego względu trzeba uznać, że celowe jest zapoznanie się z
kryteriami stosowania kamienia na posadzki, które opracowane
zostały przez włoskich specjalistów.
Wybór
materiałów
Zawsze
należy uwzględnić okoliczność, że dobry wybór okładziny
podłóg w sensie technicznym zależny jest przede wszystkim od
doboru stosownego materiału, a potem także od rodzaju
obróbki i formy dla określonego zastosowania. Wyboru możemy
dokonać łatwiej i racjonalniej, jeżeli przeanalizujemy
elementy, które odnoszą się do klasyfikacji posadzek,
a które
oparte są o czynniki odróżniające poszczególne wykładziny
podłóg od siebie.
1. Ze
względu na położenie w budynku rozróżniamy: a) wykładziny
posadzek w pomieszczeniach wewnętrznych - istnieje duży
wybór zarówno jeżeli chodzi o typy, jak również o grubość
płyt. Normalnie stosuje się płyty o grubości 2 cm. Grubość
ta może zostać zredukowana dla płyt znormalizowanych o
małych wymiarach (maksymalnie 50x25 cm) z wapieni zbitych do
1,5 - 1,6 cm, a przy materiale szczególnie odpornym, jak
serpentyn, kwarcyt, łupek, nawet do 1 cm; b) wykładziny
posadzek na zewnątrz - narażone są na większe zużycie i
dlatego konieczne są twardsze, odporne na mróz płyty o
grubości min. 3 cm. Jeżeli chodzi o wykładziny, na których
odbywa się ruch pojazdów, to ich grubość winna być
dostosowana do wielkości występujących obciążeń.
2. Ze
względu na typ budowli wykładziny posadzek są wykonywane w
budynkach publicznych handlowych i prywatnych. Wykładziny
posadzek w budynkach publicznych powinny charakteryzować się
odpowiednią wytrzymałością na ścieranie oraz spokojną
tonacją barwy kamienia. Szczególnie nadają się do tego
gneisy, kwarcyty, łupki, płytowany porfir o naturalnej
płaszczyźnie przełomu, jak również krystaliczny łupek z
wapieni. Wykładziny posadzek w budynkach handlowych wymagają
materiałów o wysokim standardzie jakościowym. Do tego celu
nadają się wapienie zbite i krystaliczne oraz kolorowe
granity, które podkreślają prestiż handlowy obiektu.
Wykładziny podłóg w budynkach prywatnych - dla tych celów
nadają się różne materiały, a głównie wapienie, „oficalci”
serpentyn, zawsze odpowiednio do tonu i klasy konstrukcji.
Często stosuje się marmurowe wykładziny podłóg także w
zwykłych mieszkaniach, w przedpokojach, korytarzach,
łazienkach i w pokojach mieszkalnych. W przedpokojach i
korytarzach mieszkalnych należy dać pierwszeństwo jasnym
barwom. Materiały bardzo zbite, które nie muszą być
szpachlowane (także granity) nadają się do łazienek. Do
pokojów mieszkalnych natomiast nadają się dekoracyjne
gatunki marmurów. W bardzo ciepłych okolicach, jak
środkowe i południowe Włochy, należy także doradzać
wykładziny podłogowe
z
marmuru do sypialni.
3. Ze
względu na intensywność użytkowania rozróżnia się wykładziny
podłóg dla dużego ruchu, wykładziny podłóg dla średniego
ruchu i wykładziny podłóg dla małego ruchu. Dla wykładzin
podłóg pomieszczeń o dużym ruchu np. na dworcach kolejowych
albo gmachach publicznych nadają się szczególnie kamienie
zawierające krzem, jak gnejs, kwarcyt, granit, porfir i tuf
porfiryczny, które wszystkie się polerują. W drugim rzędzie
wchodzą w rachubę zbite i/albo krystaliczne wapienie,
których nie musi się szpachlować, posiadające jednolitą
barwę w fakturze szlifowanej. Dla wykładzin podłóg o średnim
ruchu /np. w bankach, urzędach publicznych, kościołach itd./
stosuje się normalne typy marmurów, o ile są zbite.
Wykluczyć należy także częściowo miękkie materiały i zmienne
tak w kolorze, jak
i w
strukturze. Pożyteczne wskazówki mogą dać wyniki z prób
ścieralności i tarcia na gładkość. Zaleca się użycie tych
materiałów w obróbce szlifowanej.
W żadnym
wypadku nie zaleca się stosowanie materiałów w bardzo
ciemnych kolorach na podłogi o silnym i średnim ruchu,
ponieważ przez wytarcie się w miejscach największego ruchu
wychodzą jaśniejsze w barwie miejsca. Wykładziny podłóg dla
słabego ruchu: taki przypadek zachodzi w budynkach
mieszkalnych, w których jak wiadomo stosuje się wapień,
serpentyn i „oficalci” polerowane.
4. Ze
względu na kształt istnieją wykładziny podłogowe: a) z
jednego typu płyt, b) z dwóch albo kilku typów płyt, c)
„opus romanum”, d) „opus incertum” Ad.a Wykładziny podłogowe
z jednego typu płyt składają się wyłącznie z prostokątnych
płyt, których długość jest dwa razy większa od szerokości.
Te płyty, które posiadają wymiary znormalizowane 30x15,
40x20, 50x25 i 60x30 cm tworzą prawie całość seryjnie
wykonanych wykładzin podłogowych .Te wykładziny są
najbardziej ekonomiczne i dlatego wybrano dla nich kształt
prostokątny. Ten format daje mianowicie w stosunku do
kształtu kwadratowego znacznie mniej odpadów produkcyjnych i
odpowiednio mniejsze koszty. Można także uzyskać większą
łatwość układania, a zatem i osiągnąć niższe koszty. Format
ten nadaje się także lepiej do pomieszczeń o różnych
wymiarach. Normalnie układa się posadzki przy spoinach
przesuniętych, ale można oczywiście wybrać także inne formy.
Na niektórych rynkach znajdują zastosowanie obok formatów
prostokątnych także kwadratowe o wymiarach 30x30, 40x40 cm,
a od czasu do czasu także 50x50 cm z jasnego trawertynu. Są
one dostarczane już szpachlowane. Wykładziny podłogowe z
dwóch albo więcej typów płyt, z których każdy posiada
regularny geometryczny kształt, nadają się do określonych
wzorów kompozycyjnych, które się powtarzają. Należy tu
podkreślić, że takie rozwiązanie jest tylko wtedy do
przyjęcia, jeżeli użyje się jasnych jednolicie zabarwionych
materiałów, przy których wtedy rysunek jest podkreślony
przez nieco szersze spoiny i przez ciemniejsze zamknięcie
spoin. Wykładziny podłogowe „opus romanum” składają się z
prostokątnych albo kwadratowych płyt ułożonych bez
geometrycznego porządku. Normalnie wzór zamknięty jest w
module od 2 do 5 metrów kwadratowych i powtarza się w
graniczącym module, z którym posadzka zazębia się.Te
wykładziny nadają się szczególnie dla większych powierzchni.
„Opus incertum” albo wiejska mozaika składa się z
wielokątnych płyt z piłowanymi, przyciętymi albo
paserowanymi krawędziami, które tylko rzadko ułożone są w
ścisłe geometryczne formy. Na takie wykładziny nadają się
szczególnie tylko płyty w obróbce surowej. Stosuje się je
przede wszystkim w ogrodach i podworcach .
5. Ze
względu na ilość użytych materiałów: wykładziny podłóg można
wykonać
z
jednego albo z kilku materiałów. Przy wykładzinach
podłogowych wykonanych z jednego materiału ich wartość
dekoracyjna zależy przede wszystkim od wartości
zastosowanego materiału.Dzisiaj daje się pierwszeństwo
najczęściej jednolitemu typowi materiału, co dzieje się
praktycznie we wszystkich przypadkach produkcji seryjnej.
Poszczególne posadzki różnicuje się nie tyle przez wybrane
wzory, lecz przez wybór różnych cennych materiałów. Jeżeli
jakaś wykładzina ma się dobrze udać, to nie należy przy
układaniu iść na „ślepo”, to jest brać ze stosu jedną płytę
za drugą bez doboru. Należy wysortować przede wszystkim te
elementy, które mogłyby zniekształcić całą wykładzinę z
powodu zbyt dużej różnicy w kolorze albo z powodu widocznych
wad. Te nie do uniknięcia niuanse w kolorze muszą być ze
sobą zsynchronizowane, aby można było uzyskać harmonijne
oddziaływanie całości. Należy także unikać skupisk
jaśniejszych albo ciemniejszych płyt, gdyż powstałyby
zakłócające plamy kolorów. Przy płytach nie polerowanych
dokładny dobór możliwy jest oczywiście tylko po zwilżeniu
powierzchni. Przy dostawach o charakterze szczególnie
„delikatnym” jest konieczne dokonanie wyboru w zakładzie na
podstawie próbek doświadczalnych i z kolejną numeracją
poszczególnych płyt. Oddziaływanie dekoracyjne można uzyskać
przy pomocy marmuru użylonego przecieranego poprzecznie do
kierunku złożona. Można wtedy wykonać symetrie ćwiartkowe
albo wzory kontrastowe. W końcu można wykonać bardzo
delikatne i piękne wykładziny podłóg z tego samego marmuru
ale o różnym odcieniu, jeżeli się kładzie raz jasny drugi
raz ciemny materiał w szachownicę. To dotyczy np.
Serpeggiante, Repen, Sardiglio, Nembri itd. Wykładziny
podłóg złożone z kilku różnych rodzajów marmurów wymagają
delikatniejszej kompozycji, pozwalają na nieograniczoną
ilość wzorów. Należy jeszcze wskazać, że w korytarzach i w
innych wąskich pomieszczeniach kładzie się naprzemian jasne
i ciemne rzędy poprzeczne, przez co pomieszczenia wydają się
szersze. Jeżeli chodzi o płaszczyznę techniczną, to należy
przestrzec projektantów, aby nie kładli posadzek o różnej
twardości na podłogi o silnym albo średnio silnym ruchu obok
siebie. 6. Ze względu na estetyczny charakter można
podzielić wykładziny podłogowe na: skromne, czyli wykonane z
jednego materiału, wybranego z grupy materiałów tanich;
wiejskie, uzyskiwane albo przez świadome niedokładne
ułożenie przetartych płyt, albo przez mniej lub więcej
regularne położenie płyt łupanych, albo płyt posiadających
naturalny przełom; dekoracyjne, odznaczające się
wartościowymi materiałami i pięknymi wzorami albo
specjalnymi rodzajami ułożenia; ornamentalne, czyli wykonane
z wysoko wartościowych kolorowych materiałów w wymyślnych
kompozycjach (wzory ornamentalne, prace intarsyjne itp.).
Wykonywanie dekoracyjnych i ornamentalnych wykładzin
podłogowych jest głównie zadaniem architektonicznym i wymaga
wiele fantazji, artystycznego wyczucia i dobrego smaku. Ze
względu na typ zastosowanych płyt wykładziny podłóg mogą
składać się z:
- płyt o
formacie znormalizowanych 30x15, 40x20, 50x25 i 60x30
stosowanym ogólnie do płyt marmurowych. Dla kwarcytu
istnieje format 24,5x14,5 dla wykładzin podłogowych o
regularnych rzędach, różne prostokątne wymiary dla mozaiki
rzymskiej z 20 względnie 25 znormalizowanymi elementami na
metr kwadratowy
i
znormalizowane płyty wielokątne dla „opus incertum”. Chodzi
tu o wyroby seryjne, które są do dyspozycji w wielkich
ilościach, w bogatym asortymencie
i do
natychmiastowego zastosowania;
- płyty
produkowane seryjnie różnego formatu, chodzi tu o specjalne
wyroby szczególnego typu i o kreślonych wymaganiach;
- Płyty
podziałowe wykonane według projektów i o wymiarach
dostosowanych do pomieszczeń. Przy pomieszczeniach
o
regularnym kształcie unika się dokładania części płyt wzdłuż
brzegów stosując wymiary płyt, które są krotnością boków
dłuższych danego pomieszczenia.
Przy
pomieszczeniach o nieregularnej powierzchni (wejścia, które
przechodzą potem w korytarze itd.) wykładziny podłóg dzieli
się na strefy, w których jest możliwe dokonanie małej zmiany
w szerokości płyt tak, że powstaje wrażenie elementów
jednakowego formatu i wielkości;
- płyty
o określonych, stałych szerokościach (np. 15, 20, 25 i 30
cm)
i
dowolnej długości. Takimi płytami można ożywić powierzchnie
podłóg.
- płyty
dla „opus romanum”.
7.
Kolejna klasyfikacja uwzględnia typ spoin. Istnieje tu cała
gama możliwości:
a.
spoina normalna 1-1,5mm zalecana do silnie użylonych i
plamistych rodzajów marmurów, jeżeli ma być podkreślony
układ posadzki. Należy również zalecić przy specjalnych
układach przy jednolicie jasnym marmurze.
b.
Spoina wąska (0,5 1mm) dla wykładzin podłogowych z różnych
materiałów.
W takich
przypadkach należy przyjąć,
że
struktura i kontrasty kolorów wystarczą, aby łączny układ
pokazać dostatecznie wyraźne. Ta spoina jest normalnie
stosowana we Włoszech.
c.
Spoina podkreślona (2-4mm) wypełniona różnym zakolorowanym
cementem, aby cały układ wykładzin szczególnie podkreślić i
powierzchnię ożywić.
d.
Spoiny z paskiem materiału specjalnie podkreślane (marmur,
mosiądz, miedź itd.). Rozwiązanie z paskiem metalowym jest
wyjątkowo eleganckie, szczególnie przy płytach granitowych o
intensywnym kolorze.
e.
Spoina zamknięta, która jest wypełniona materiałem
plastycznym i służy także jako spoina dylatacyjna.
f.
Spoiny o nieregularnych szerokościach do 3mm dla wiejskich
wykładzin podłogowych. Spoiny zamykane są kolorem
kontrastującym do położonego marmuru
8. Ze
względu na fakturę powierzchni istnieją:
a.
wykładziny polerowane albo wykonane w półpolerze. To
rozwiązanie stosuje się
we
Włoszech ogólnie do wykładzin podłogowych wewnętrznych
wykonanych
z
materiałów dających się polerować.
b.
Podłogi szlifowane. W niektórych krajach stosuje się to
rozwiązanie normalnie przy wapieniach.
c.
Podłogi z materiałów łupanych albo posiadających naturalny
przełom, przy podłogach wiejskich.
Układanie - Podłoże
Nieodzownym warunkiem dla stabilności wykładziny podłogowej
jest wykonanie dobrego podłoża z chudego betonu
zawierającego 150 kg cementu na 1 metr sześcienny betonu. W
niektórych krajach jest zwyczaj, że zamiast tego wykonuje
się podkład z dobrego piasku o wysokości 1,5 2 cm. Ten
zwyczaj w wielu przypadkach nie jest wiążący, lecz
alternatywny, o ile nie istnieją jakieś szczególne powody
aby go odrzucić. Stosownie do niektórych przepisów
o
układaniu posadzek piasek na podłoże może być użyty na sucho
albo w formie nawilżonej mieszanki z 130 do 150 kg cementu
na 1 metr sześcienny piasku. W pomieszczeniach z ogrzewaniem
podłogowym, do których marmur się bardzo nadaje, podłoże
składa się z dwóch następująco umieszczonych warstw:Pierwsza
warstwa składa się z warstwy betonu, który izoluje się
cieplnie przez dodanie specjalnego produktu (np. Vermicalitu)
przez co następuje zahamowanie oddawania ciepła na sufit
niższego pietra. Druga warstwa składa się z normalnego
betonu, w którym włożone są węże grzewcze. Przy podłogach
tego rodzaju podłoże z piasku jest całkowicie niestosowne, a
płyty marmurowe w każdym przypadku układa się bezpośrednio
na betonie. Należy uważać na to, aby ogrzewania nie włączano
w czasie układania ani też zaraz po ułożeniu. Płynne albo
elastyczne materiały izolacyjne muszą być zawsze przykryte
warstwą betonu. Dla wykładzin podłogowych z płyt o grubości
2 cm powinna pozostać wolną przestrzeń na zaprawę i marmur
normalnie 5 cm, a w żadnym przypadku nie mniej niż 4 cm. W
wypadku gdyby przestrzeń ta ze względu na istniejące
rurociągi była wyższa, to zaleca się jej zniwelowanie
warstwą z lekkiego betonu.
Zaprawa
Na
podłożu, które zostało omówione w poprzednim rozdziale,
kładzie się płyty, przy czym jako warstwę pośrednią stosuje
się:
- albo normalną zaprawę cementową z dodatkiem
0,100 metra sześciennego wapna tłustego na 1 metr sześcienny
masy, albo
- półzaprawę z 0,300 metra sześciennego tłustego
wapna i 100-150 kg cementu na 1 metr sześcienny zaprawy.
Półzaprawę zaleca się do układania wapieni. Dodatek wapna do
zaprawy cementowej powoduje zatrzymanie nadmiernej wody do
mieszania. Na wszelki wypadek zaleca się robić zaprawę
gęściejszą. Piasek musi być płukany, wolny od soli i
posiadać wielkość ziarn od 0,2 i 0,3 mm.
Wykładziny podłóg na zewnątrz
Zaleca się umieszczenie co każdych 25-30 metrów kwadratowych
szczeliny dylatacyjnej. Poza tym powinna być przewidziana
także plastyczna spoina wzdłuż graniczących murów.
Metody układania
Zanim
rozpocznie się układanie powinno się w każdym przypadku
ponownie sprawdzić wymiary płyt i pomieszczeń, aby można
było dokładnie ustalić położenie pierwszej płyty, która jest
punktem wyjścia dla całej wykładziny. Przy wykładzinach
podłogowych, które tworzą w środku wzór, układanie powinno
się rozpocząć od środka. Przy pomieszczeniach, które nie
posiadają kątów prostych powinno się układać wykładzinę
stosownie do wejścia, chyba, że jest to jedyny punkt
wyjścia, który nie posiada kąta prostego, podczas gdy
wszystkie inne miejsca ustawione są do siebie pod kątem
prostym. Po tych sprawdzeniach zaczyna się układanie.
Najpierw czyści się dokładnie podłoże i nawilża się również
tyły płyt. Każdy element stabilizuje się w swoim ostatecznym
położeniu przez ręczne przyłożenie i przyciskanie go,
uważając przy tym, aby leżał zgodnie z poziomem i aby spoiny
wykonane były bardzo dokładnie. Należy bezwzględnie
przestrzegać aby 2, 3 albo i więcej dni po położeniu nikt po
wykładzinie nie chodził. Względy technologiczne wymagają
zachowania odpowiednich wymagań zapewniających należytą
pielęgnacje posadzki po jej ułożeniu.
Przy
opracowaniu artykułu korzystano z:
Technischer Fuhrer Fur Den Rationellen
Einsatz Von Marmor |
